Blag: Mga Kinurisang Binisaya

(Bisitaha usab ang Barangay Mindanao, ang bag-o kong blag nga napatik sa pinulongang Binisaya. Salamat.)

Sa tinuod lang mao gayud kini nga panid ang tinubdan sa “Istambay sa Mindanao”.

Isip usa ka batan-ong manunulat sa mantalaang Central Mindanao Newswatch didto sa Dakbayan sa Malaybalay niadtong 2001-2004, isa ako sa mga nangandoy nga makatukod og Binisaya nga mantalaan sa Bukidnon.

Lisud man gud kaayo gamiton ang mantalaan sa pinulongang Ingles hilabi na sa pagpasabot sa kadaghanang katawhan mahitungod sa mga nagkalain-laing hisgutanan sa maong probinsiya.

Apan kay ang mga adbertaysir man maoy gusto sa pinulongang langyaw, matud pa sa among sinaligang ahente niadto, wala kini nahidayon.

Sa akong huna-huna, isalig ko nalang usa sa pipila ka mga istasyon sa radyo ang maong katuyuan. Hinuon mas dali daw nga mamati kaysa mobasa pa. Ang makaguol lang usahay mao ang mga unod sa mga balita ug hisgut-hisgut sa kahanginan.

Kung dili gani mahitungod sa patay, kawat o uban pang laing krimen, ang kadaghanang hisgut naka tutok ngadto sa “sex” o kaha mga panagbangi sa mga kaaway sa politika. Hinuon, dili tanang mga istasyon saman niini.

Duna pud diha nga nanlimbasog intawon nga mamahimong kaabag sa kalinaw, kalambuan og pagtabang sa katawhan nga mobabag ngadto sa mga dautan nga binuhatan o kaha hapaw nga pagdumala sa katilingban.

Hangtud karon (Pebrero 2007) dili pa gihapon ko kumbinsido nga ipabilin nalang sa handuman ang maong tinguha nga maka pondar sa niana nga mantalaan. Sa ubang dapit sama sa Dabaw ug Cagayan de Oro, duna nay mga manyalaang Binisaya.

Nahibawo ako nga lisud usab kini nga tahas.

Una-una, ang pagka manunulat sa Binisaya dunay mga babag. Kini man gud nga pinulongan mas dali man litukon kay sa isulat, para kanako. Mamahimong sayop ang akong panlantaw, apan kana basi sa akong hamobo nga kasinatian.

Ikaduha, duna pud kita’y mga laye og mga polisiya nga nilaban sa tiunay nga paggamit sa Ingles sa mga pormal nga kalihukan. Kung naay programa sa kapitolyo o kaha sa city hall, Ingles man gayud ang madali-dali.

Apan kini wala mitukma sa katibuk-an sa adlaw-adlaw nga panginabuhi. Ang kadaghanan pa gihapon naga Binisaya sa panimalay, sa pakiglambigit sa publiko, sa huna-huna, sa pag-ampo, o kaha sa panahon nga mopagawas sa mga aligot-got- sa pinulongan pa gihapon nga tinuboan.

Duna man gayud kaayuhan ang maong pinolongan, nasayod ko niana. Apan niabot ko sa punto nga nakahinumdom ko nga ugma damlag unsa nalang man ang mahitabo sa pinulongang Binisaya?

Daw susama lang usab ba kini sa nahitabo sa pinulongan sa atong mga igsoong lumad o kaha mga Maranao nga hinay-hinay naipit sa pinulongang langyaw?

Tungod kay nakadapig man sa Ingles ang mga opisyales sa ilahang pormal nga mga kalihukan, namahimong tugkaran kini sa pakiglambigit sa publiko. Busa kadaghanang mga negosyante duna pay kulang nga pagtagad sa Binisaya. Tan awa lang ang mga mantalaang pang-negosyo o “business papers”.

Apan sa tinuod lang duna nay mga mantalaan nga nilambo bisan pa man ang unod sa ilahang mga gula usahay hapaw.

Samtang dili pa makab-ot kini nga tinguha, hinayhinayon ko lang usab pag bansay-bansay ang akong gamay nga hibalo sa pagsuwat sa Binisaya. Tinuod dili kini sikat, apan pipila na usab ka manunulat nga niuna na sa pagtugkad niini.

Basin palang pohon makab-ot ko ra nato ang mantalaang Binisaya sa tabang sa uban nga duna’y susama nga panglantaw kanako.

Kung dili man galing itugot sa Kahitas-an nga matukod kini, wala na ko’y mahimo.

Basta duna ko’y damgo nga nasuguran pagtuman bisan gamay, paagi niining akong gitawag nga “blag”.

Pahibalo: Kung uyun ninyong mo apil, ipadala lang ang inyong salmot-sinulat paagi sa pagkabit niini isip komentaryo.

Daghang salamat!

-Istambay sa Mindanao
17 Pebrero 2007

60 responses to “Blag: Mga Kinurisang Binisaya”

  1. mindanaw says :

    Pamalandong: Istambay sa Mindanao

    DAKBAYAN SA DABAW – Nakapaskil sa sulod sa suki nako nga barber shop sa Matina mao ang pasidaan nga: “Hoy istambay bawal ka dinhi”.

    Natingala ang akong barbero nga si Dhods ngano nakangisi ko. “Naunsa ka Sir?”, pangutana pa niya. “Wala bay,” tubag pa nako dayon niyoko.

    Nakapiyong ko kadali sa pagtupi niya sa akong buhok dapit sa agtang. Wa ko nag pa cute uy, nakapamalandong lang kunuhay.

    Dautan baya gyud ang imahe sa mga istambay. Gi bawal gani sila sa mga barber shop, sa mga mall, sa mga kan-anan, sa mga inumanan, sa mga simbahan, ug bisan asa. Siguro, tungod kay dili makit-an diha sa mga istambay ang tumong sa mga negosyante nga makasapi.

    Unsaon man gud nga paspas baya kaayo ang dagan sa pagdaghan sa mga tao sa Pilipinas. Unya, sa pikas bahin, nagabaklay ra intawon ang ihap sa mga panginabuhian. Pipila lang ang trabaho, gabaha ang gapangita og trabaho.

    Usahay “tambay” ang gitawag sa ila o kaha “bay” nalang gyud, labi na sa inistoryahang kanto. Dili ko sigurado hain na nigikan pulong nga istambay, pero basin sa pulong sa English nga “stand by”?

    Ang lain pang haduol nga pulong sa English mao siguro kanang “stay put” o kaha “wait”. Gipangutana nako si Kokoy, usa ka tigmaneho og padjak sa GSIS Village. Matud pa niya “paghulat” kuno na. Dili pud siya mosugot nga “ayaw paglihuk” kuno ang Binisaya ana.

    Pag muhisgot na gani og “istambay” ang mahuna-hunaan dayon mao ang itsura sa usa ka tawo nga “walay trabaho”. Kini katong makit-an nga naga “shotting” o tagay diha sa kanto uban ang iyang barkada bisan sayo pa.

    Pero ang kadaghanan aning mga tawhana naay gihulat. Mahimong trabaho ba o kaha amigo nga makauban aron mangita og trabaho. Ang uban naghulat og bisan unsang grasya, sama sa pakals o kumbera, suroy, inom, lingaw o kaha bisag unsang grasya “gikan sa langit”.

    Kadaghanan sa akong kailang istambay diri sa Dabaw, sa Bukidnon og sa ubang dapit sa Mindanaw naay tagsa-tagsa ka damgo, tinguha, o tumong sa kinabuhi. Matag usa dunay papel nga gi panindugan sa pagkakaron diha sa ilang panimalay o komunidad.

    Nakaila nako si Plik-plik, taga Puan, wala naka eskwela, apan paboritong tawgon sa mga silingan labi na sa mga kulbahinam nga mga bulohaton sama sa pagpagkang sa bitin nga nakit-an sa ilalum sa hagdanan.

    Duna’y mga dauta’g mga tinguha niining uban sa ila, labaw na kong “tawag sa kapobrehon”. Apan bisan sa mga kadagkuan sa atong pangagamhanan, duna gyud tong dili masaligan.

    Matud pa sa trabahador nga si Edroy, istambay sa paradahan sa jeep paingon sa Sungko, Lantapan, Bukidnon: “ang kadaghanan baya bay naghandom gyud og kaayohan. Unta makabalik na sa trabaho. Sama nako, unta naa napuy i-kargang mais.”

    Lahi pud si Edmund nga classmate nako sa high school. Maestro na siya ron. Niadtong 2004, nagtiketero sa siya sa public toilet sa Malaybalay. Matud pa niya “tambay tambay lang sa ko karon. Pagpangandam ba.”

    Si Onfred, nga usa ka bag-ong engineer, nag tinda lang sa og barbecue sa Xavierheights, Cagayan de Oro. “Istambay lang sa ko do kay wa pa man niabot ang akong swerte,” matud pa niya.

    Para niya, ang importante nga makatuon siya og daghang mga pamaagi aron maka sapi.
    “May nalang, at least naa ko’y nahibaw-an nga lain!” matud pa niya sa dihang nagkita mi sa buhatan sa Professional Regulatory Commission (PRC).

    Lain-lain ang hulagway sa mga istambay. Naay wala nakahuman og eskwela apan duna’y mga skills sama sa pagpanday. Naay nagahulat moabot ang trabaho o kaha ang gusto niyang trabaho. Naay naghulat kanus-a makabalik sa trabahong gisaad, naghulat nalang og visa.

    Apan tanan dunay gimbuhaton o papel sa kasamtangan. Tinuod wala silay income nga insakto, apan duna puy pulos.

    Ang istambay diay dili lang katong naa sa kanto. Dili lang katong naga laroy-laroy hangtud mosalop ang adlaw. Dili lang ang mga tawo nga gibawal sa mga establisamento tungod sa ubos nga pagtan-aw sa ilang mga kapasidad.

    Duna puy mga istambay nga propesyunal. Duna puy mga tawo nga gipili nila nga mag istambay sa. Apan, ang kadaghanan sa mga istambay nagahandom pud nga makab-ot ang ilang mga nagkalain-laing damgo sa kinabuhi.

    Ang pagkaistambay diay usa ka ang-ang sa kinabuhi aron ang tao makamatngon. Higayon kini aron makatuon sa iyang palibot, sa iyang gigikanan ug sa iyang paingnan. Panahon kini aron makatuon og mga pamaagi para makasugakod.

    Tungod niini, matawag pud diay ko nga istambay. Naglaroy-laroy sa kalibutan, nagtuo nga naay tumong, ug mapadayonong gisubay ang piniling dalan.

    (Reporter sa MindaNews ug http://www.mindanews.com dinhi sa Dabaw si Walter I. Balane. Gikan sa Malaybalay City, kanhi siyang editor sa Central Mindanao Newswatch.)

  2. Jun P. says :

    Maayo na imong gihimo waltz,palapdi pa ang kinurisang binisaya.
    Mas nindot kung adunay mga binisayang balita pud,kay diri sa
    amerika makalingaw magbasa sa imong kaugalingong pinulungan,kay
    halos ininglis tanan imo makita diri.Padayon bay!

  3. james zamora says :

    Bay,

    Ang pulong “Bay” basin ma trace nimo sa Bangla language sa Bangladesh. Buot ipasabot (bhai) brother. 15 ko kabulan sa bangladesh isip participation and gơod governance adviser. Daghang pinilungan sa Bangla (sinultihan sa Bangladesh) nga makita nato sa atong pinulungan , sa mga dialect dinhi sa Pilipinas. Kung interesado ka padad an ta ka og compilation, gamay lang god.

    Di ba ang atong kasaysayan nag ingon nga ang pinulungan sa Pilipinas naggagikan sa Sanskrit?

    Mao ni akong theory nga ang pulong “bay” posible nga gikan sa “bhai” sa Bangla.
    Tehory lang ni bay kay dili ko linguist. Natingala lang ko nga nganong daghan kăyong pulong nato nga nă sa bangla.

  4. Waltzib says :

    Miuyon ko sa imong teorya James. Bitaw pud, dili lang ikaw ang nakabantay niana. Mga 2005 man siguro to nga duna koy na ila-ila nga taga-Bangladesh didto sa dakbayan sa Cagayan de Oro.

    Gi-tandi niya ang pipila ka mga pulong Binisaya nga duna daw kamay-ong sa ilahang pinulongan.

    Wala man ko nahibulong kay sama lagi sa imong gikaingon, nanalid man sa inpluwensiya gikan sa pinulongang Sanskrit ang Binisaya. Sama sa pulong o ngalan nga “Visayas”. Dili ba duna may empire niadto nga gitawag og “Sri-Vijaya?”

    Pero sa hilom na lang kining atong panag-hisgot. Sa laing pulong, “ato ato nalang ni” kay dili man lagi kita mga eksperto nga hanas makahiagom sa tinuod gayud nga gigikanan.

    Salamat Bay sa imong gidalit nga tubag-reaksyon! Hangtud sa sunod!

  5. mindanaw says :

    Labihang kaanindot sa pamati kung makatagbo ka og imong silingan, labi na kung matag-buan nimo sila sa dakong siyudad sama sa Dabaw.

    Una-una daw dili ko makatuo.

    Pero ang kanhi namong silingan sa Sumpong, didto sa Dakbayan sa Malaybalay, nga si Bogs nia na diay nagpuyo ngari.

    Nag-anam gyud pagkagamay ang kalibutan. Dili na ka makabantay nga daw sama na sa ilang gitawag ngadto sa internet nga “Global Village” o barrio-kalibutan.

    Haskang sabaa namo tunga-tunga sa SM City mall uban niya ang iyahang misis ug mga anak.
    Nanggawas ang mga pinulongang gikan gyud sa among dapit sama sa “tsadaha ana ui” o kaha “manuroy ta”.

    “Tamboka na nimo doy ui,” matud pa niya human ko siya sawaya nga tatay na kayo siya og itsura.

    Halos mga napulo (10) na katuig nga wa mi magkita kay nihawa naman mi sa puloy-anan sa akong iyaan duol sa balay nila Bogs.

    Nahinumdoman ko na hinuon ang among mga kabuang niadtong mitungha pa mi sa high school. Uban sa tulo pa nako ka mga silingan, manglaag mi ngadto sa kalasangan sulod sa compound sa Bukidnon Forest Inc. nga niadto proyekto sa kagamhanang Pilipinas ug sa nasud sa New Zealand didto sa Bukidnon.

    Gibyaan na sa mga langyaw kato nga proyekto sa pagpananum balik og kakahuyan sa naupaw nang mga bukid sa Malaybalay ug kasikbit nga mga dapit.

    Ang lingaw namo samtang mangita ug putol nga kahoy aron isugnod sa panimalay, mangita kami ug mga kalasanun nga pagkaon nga ang mga ngalan dili na nako madumduman.

    Inigkahuman, mangaligo kami didto sa suba sa Sawaga, mga 200 metros gikan sa dalan. Kaniadto, tin-aw og limpyo pa kayo ang Suba sa Sawaga. Karon lain pa nga sapa nalalng kini para kanako, dili napud masaligan ang kalimpyo niini.

    Inig kagabii, among buhat mag atang og mga sakyanan sa national highway og maglumba mangandoy kung hain sa mga lumalabay nga sakyanan ang among gustong matagiya ugma damlag.

    Na naunsa naman hinuon ni. Rewind man.

    Hunungan ko nalang pagbalik-tanaw sa kagahapon kay marag taas na kayo ni. Usa pa, magdrama lang ko sa mga nawala og wala na nako nakita nga mga talanawon, kaagi og mga higala.

    Sa laing bahin, basin pa maguol lang ko nga duna nay daghang mga damgo nga wa pa intawo’y katumanan.

    Apan, diba 10 anyos na ang milabay. Buot pasabot nga sulod sa ana nga mga tuig, nakasugakod ko niining barrio kalibutan nga usahay alimoot kayo ang dagan.

    Busa siguro grabe ang akong kalipay makakita sa mga higala sa kagahapon. Nakadungaw ko ug balik sa panahon nga puno pa ko ug naguros uros sa mga damgo og pangandoy.

    Dili pa man sab ulihi nga duawon katong mga damgoha siguro. Basin dunay nahiagum na nga wa ko lang namatikdi. O di kaha basin mitipas na ko sa mga mas maayong dalan.

    Mao nga nakangisi na pud ko, sama nga mas nibata ko og 10 anyos. Nibalik ko pagkamalaumon.

    Haay, Pastilan ondoy, hala damgo gyud – libre bitaw!

  6. tonyofrins says :

    nindot ang pinulongang binisaya. ma-lunsay man o dunay sambog gikan sa ubang diyalekto, ang Bisaya sama sa usa ka bulawan nga bisan malubong sa ata sa lapok, basta hinisan, mogilak gihapon.

    Ang mantalaang Binisaya dili na usa ka damgo sa dakong bahin sa Mindanao. Gikan sa siyudad sa Dabaw lahos na ngadto sa kabaybayonan sa Surigao, kasawo na sa init nga kape matag buntag sa mga molupyo ang gihatod nga balita ug kasayuran sa mga mantalaan sa atong kinaiyang dila.

    Busa, dili sab imposible alang kanimo Bay nga magmalampuson sa imong giunlanan nga damgo ug gihambin nga tumong nga makapabarog sa usa ka diyaryo sa atong pinulongan diha sa Bukidnon. Suporta’s mga tawo lang sa banika, ang imong gilaumang tigbasa, ang umola. Makuha kana nimo ug molampos ikaw. Labi na kay ilang mga estorya, kaagi, hunanhuna ug mga damgo ang imong ikulit diha sa kada tulo sa tinta sa papel.

  7. tonyofrins says :

    Ania-ay mga balita nga gipatik ug unod sa Periodico Caraga, usa sa mga Binisayang inadlaw nga mantalaan nga nagkubre sa rehiyon onse ug trese (davao ug caraga regions)…..

    tabloid ang format sa Periodico Caraga, usa sa tulo ka mga inadlaw nga mantalaan sa Davao-Caraga regions…Medyo bug-at nga sulod sa 12-panid nga papel ang mga estorya labot sa krimen ug gubat, apan sama sa mga subol nga mantalaang inadlaw, naningkamot sa pagpatik sa mga estoryang mohatag ug dugang bul-og sa pangandoy alang sa mga tigbasa, nga human sa ilang pagtilok sa usa ka tasa nga kape ug pagtak-op sa luyo nga panid sa papel, makaginhawa sila, makapanaghoy ug makaingon, ” daghan pa man diay nindot sa akong komunidad luyo sa mga gubat ug kamatay..”

    Mga tanod sa Butuan gi-seminar pod
    Ni Elsa Oranda
    Aron mas epektibo isip kaabag sa pagpatuman sa balaod, mga tanod gikan sa 86 ka baryo sa Butuan City gipa-ilawom sa seminar niadtong miaging adlaw.
    Sumala ni Chief Inspector Martin Gamba, unang hugna sa mga sakop sa civilian volunteers organization (CVO) mitambong alang sa “enhancement seminar”.
    Ang hepe sa Central Police Precinct usab nagsulti nga dakong tabang alang sa mga CVO o tanod ang maong tigom sanglit daghan sila ug makat-onang butang labot sa pagkaluyo-luyo sa mga pulis pinaagi niini.
    “Kinahanglan usab nila ang kahibalo sa balaod aron dili sila mahimutang sa alanganin sa panahon nga mopatuman na sila niini”, sulti ni Gamba.
    Una niini gipahayag ni City Mayor Democrito Plaza II nga ang mga CVO /Tanod tugotan na nga makahupot ug armas nga magamit nila panahon sa trabaho apan kini ubos sa kalagdaan nga gipagawas sa Department of Interior and Local Government (DILG)
    ***
    Sa Caraga
    “Search for Outstanding Civil Servant” gibuksan na
    Ni Elsa Oranda

    Bukas na ang buhatan sa Civil Service Commission (CSC) sa Caraga alang sa pagpanawat sa mga nominasyon alang sa mga “maayong kawani sa gobyerno”.
    Tulo ka kategorya ang mahimong apilan alang sa nominasyon sa Outstanding Government Employees, si Abner Caga, administrative officer sa Philippine Information Agency (PIA) 13 nagsulti.
    Apil sa mga mahimong i-tuboy ang mga empleyado alang sa Lingkod ng Bayan Award, Pag-asa Award ug Dangal ng Bayan Award.
    Matud ni Caga nga bisan kinsa mahimo nga moduso sa nominasyon sa kandidato.
    Gisulti ni Caga nga pinaagi sa maong award, mas madasig ang mga empleyado sa gobyerno nga mo-serbisyo sa katawhan gumikan sa pag-ila sa mga hut-ong sa katilingban sa ilang maayo nga nahimo.
    ****

    AgNor mo-kapital sa turismo
    Ni Louie Oranda
    Turismo ang target karon sa Agusan del Norte aron makadugang sa panudlanan sa lalawigan.
    Ang mga sakop sa community affairs office (CAO) sa probinsiya naghan-ay na sa mga pagpangandam aron himoong “tourist haven” ang pipila sa mga lungsod niini.
    Sumala ni Edgar Palarca Jr., information officer sa Governor’s Office, nga naglusad na ang iyang buhatan ug mga tourism awareness campaign.
    Gitan-aw sa opisyal nga potensiyal sa buhis ang industriya sa turismo tungod sa mga daghang talan-awon nga ikadalit sa probinsiya.
    Gawas sa mga natural nga hiyas sa kinaiyahan sama sa dive resorts, mga langob ug daghan pa, ikapanghambog sab sa 3rd class province ang mga karaang istruktora ug mga edipisyo niini nga tugob sa kasaysayan.
    Sa kasamtanagan ang buhatan sa CAO dunay mga “tour promo packages” alang sa mga bisita.
    *****
    Babayeng recruiter dakpan sa pantalan
    Ni Louie Oranda

    Babaye nga suspek sa pagpang-recruit ug mga menor de edad ang nasikop sa mga elemento sa Surigao City Police Station (SCPS) ug Philippine Ports Authority (PPA) didto sa Doña Eva Macapagal Terminal Surigao.
    Sa pagpangulo ni Major Froilan Caburla, nasakpan si Mary Joy Vitali uban sa mga dalagita nga giingong dalhon unta sa suspek sa Metro Manila.
    Ang grupo ni Vitali gidakop alas-6:600 sa gabii subay sa reklamo sa ginikanan sa usa sa mga biktima.
    Si Vitali, taga-Metro Manila nadakpang kuyog ang mga biktima nga sila si Sheena,17; Renelyn, 22; Sonia,17; Mary Grace,17; Lynmae,15; Lovely Mary,16 ug Carolyn, 17, mga residente sa Surigao.
    Sa report nga nakaabot sa rehiyonal nga buhatan sa kapulisan sa Caraga nasayran nga ang mga batan-on gipasaligan sa suspek nga makatrabaho sa Manila isip mga waitress o dili kaha katabang apan na-bara sa mga pulis si Vitali gumikan kay wala kini mga papeles alang sa pag-recruit ug mga trabahante.
    Kaso nga paglapas sa Akta Republika 9208 ang balaod nga nag hatag ug proteksyon sa mga menor de edad gihikay na batok sa suspek nga kasamtangang nagtingkagol karon sa selda sa Surigao City Police.

  8. mindanaw says :

    Daghang salamat kanimo Tonyofrins. Kaanindot basahon ang grano sa imong Binisaya, daw susama ra kini nga imong gibatbat.

    Sa Bukidnon, wala pa intawon ang Binisaya nga mantalaan, hinaut pa nga matukod na kini.

    Salamat sa imong makadasig nga dalit!

    Istambay sa Mindanao

  9. Jun P. says :

    Nindot…nindot.

  10. tonyofrins says :

    Bay, salamat pod nga naka-mugna ka niini nga blog..naa na koy laing nakabig aron modalikyat dinhi matag karon ug unya..kauban nato nga batan-on pod..gibiyaan ang gisakwat nga karit ug sugong (mananggite daw siya’s bislig sa una) aron makigdula sa musa sa mga letra aron itagik sa papel ang kada witik sa atong dila nga bisaya…
    tingali, panahon na ‘ni nga hatagan ug dugang nga regard o pagtagad ang bisaya..nga kaniadto, yam-iran sa mga tigbasa sa siyudad, kay lagi, low-class ug inistoryahan kuno’s bukid, madungog ra kauban sa iyagak sa mga gangis…
    since daily ang periodico caraga, mahimo ba bay, nga mopa-pilit kita dinhi sa mga nag-unang estorya sa mantalaan?

    bay, salamt gyud sa imong pag-abli sa pultahan ug pagdalit kanato, labaw na sa pag-abiabi,,,,
    mabuhi ka bay!
    mabuhi ang panitik nga bisaya!

  11. tonyofrins says :

    Isports

    Sa World 8-Ball Championships
    Bata, Django tagak; Alcano karga sa q’finals
    Pilde ang giilang sinaligan sa Pilipinas dihang usa-usa nga nangatagak sila Francisco “Django” Bustamante ug Efren “Bata” Reyes sa nagpadayong World 8-Ball Championships sa Fujaira, Dubai.
    Sa nagpadayong eliminations, nabiya si Bustamante 10-9 sa kontrang hitsas gikan sa Germany nga si Thomas Engert. Bisan unsaon ug hugyaw sa mga Pinoy fans nga misaksi, nabitin ang diskarte ni Bustamante ibabaw sa berdeng lona ug sayo kini nag-impake gumikan sa kaparotan.
    Samtang wala midulot ang magic ni Reyes dihang nabiktima siya sa giilang “silent killer” sa Alemanya gihapon, nga si Marcus Chamat. Si Chamat mipaabog kang Reyes pinaagi sa lapad nga 10-4 deficit. Unang midaug si Reyes, sa first round, atol sa hugna diin nahagbong si Bustamante, dihang iyang gipilde ang Pinoy sab nga si James Ortega, 10-2.
    Hinuon, upat pa ka mga Pilipino ang nabilin sron makigsangka alang sa quarterfinals ug posibleng sa semis. Sila nag-apil kang Ronnie Alcano, Dennis Orcullo, Joven Bustamante ug Elvis Calasang.
    Gawas nila Reyes ug Bustamante, nangataktak pod niadtong Martes ang mga inilang pool players nga sila Ralf Souquet ug Thorsten Hoffman sa Germany, Darren Appleton sa Great Britain ug ang defending champion nga si Chia-Ching Wu sa Taiwan.
    Sa quarterfinals nga dulaon didto sa Al Bustan Center, Fujairah, makalaban ni Alcano si Calasang samtang si Orcullo kontra Chamat ug laing Bustamante na pod sulayang pildehon ni Engert.
    Ubang match-up naglakip ni Nick Van Den Berg sa Netherlands kontra sa katagi-nasod nga si Niels Feijen.
    *****
    3 container van sa Stanfilco gi-bara sa NPA
    saging gipahabwa, gihatag sa mga tawo
    Ni Frederick Divino

    Tulo ka mga container van nga kargado ug saging gibabagan sa mga gituohang rebeldeng New People’s Army (NPA) didto sa New Bataan, Compostela Valley niadtong Lunes.
    Si Police Inspector Vianney Ross Lagundi, hepe sa New Bataan Police Station nagsulti nga 30 ka mga armado ilawom sa usa ka Kumander Jiejie sa Front Committee 27 mi-bara sa mga sakyanan nga gi-hire sa Dole-Stanfilco ug gimandoan ang drayber nga ibilin ang mga container nga dasok sa mga saging didto sa Barangay Magangit.
    Ang insidente nahitabo alas-7:00 sa gabii dihang gipara sa mga rebelde ang mga sakyanan ug gipanaog ang mga drayber ug pahinante.
    Si Lagundi nagsulti sa Periodico nga base sa ilang pagpanubay, gipugngan kadali sa mga armado ang mga sakyanan ug gisugo ang mga drayber ug pahinante nga tanggalon ang container van gikan sa ulo sa mga trak.
    Hinuon, wala pasipad-i sa mga suspek ang mga sakay sa mga trak.
    “’Yung mga saging pinamigay sa mga tao, ‘yung container nakuha na ng Dole”, sulti ni Lagundi pinaagi sa text message nga gipadala ngadto sa Periodico Caraga kagahapon.
    Gikan sa lungsod sa Maragusan ang mga trak ug nanghakot gikan sa plantasyon sa kompaniya.
    Pagpangilkil ang gitan-aw nga motibo sa awtoridad labot sa hitabo.
    “Hindi nagbigay nga revolutionary taxes (ang Dole-Stanfilco) kaya gi-hold ‘yung van”, sulti ni Lagundi.
    Ang hepe nagsulti sab nga mo-himo ug imbestigasyon ang iyang buhatan aron pagtino sa uban pang posibleng motibo sa hitabo samtang gihulat niini nga moduso ug reklamo batok sa NPA ang mga drayber.
    (FREDERICK DIVINO/PNN)

  12. Jun P. says :

    Maayo,maayo…

  13. tonyofrins says :

    Ang Duyan
    Ni Frinston Lim

    Mihinok siya pagkabati sa sigaak. Nanghiwid, milugsot sa habol iyang dunay lama sa lapok nga gagmayng mga tiil. Mibakod siya bisan gitrangkahan pa sa duka iyang mga mata. Human, gipamilo ang puti nga panapton ug gipatong sa ulohan sa katre.
    Diretso sa kusina si Chanda apan dili aron mokaon. Sa kagamay sa iyang bayhon, kilas kini bisan pa, ug ang nuybe anyos mitungtong sa bangko nga sagad lingkoran niya aron magkagod sa ituno; ug nagdigamo sa banggera. Sa gawas, inanay nga napaksi ang kangitngit, gilangkat sa tuyhakaw sa banag-banag.
    Iyang naaninaw ang barog sa tag-iya sa singgaak. Si Tiya Isidra niya, ang namat-an niyang kauban sa iyang Papa Gerson. Nagpuk-ong kini kilid sa dakong goma nga tadyaw tupad sa ilang haligi. Gikusohan ang hinukas sa iyang Papa.
    Mitakos siya sa laton sa bugas. Gibubo sa kaldero. Mikalos pa ug usa.
    Atua sa pikas lungsod iyang amahan. Tigladlad kini ug mga panapton ug mga kinomprang sinina nga ukay-ukay. Kung asa ang pista o bisan sinemanang laray, modayo iyang papa, mawala sa ilang pinuy-anan ug silang duha sa iyang tiya lang ang mabilin.
    “Uy maayo kay mibangon na ka’ng kanahana ka!” si Tiya Isidra niya nga namuga sa kataposang pantalon nga gilabhan. Sukad siya nakamatngon, wala siya kahinumdom nga gi-estoryahan ug hinay sa kaipon sa iyang amahan. Kung dili motrabaho si Papa Gerson niya, hilom kaniya ang babaye. Apan sa iyang kalingkod, masiplatan ni Chanda ang kapungot sa mga mata niini.
    Nanghugas siya mga baso samtang nagtak-ang sa kaldero. Kagabii, milaag ang mga kumare sa iyang tiya. Kaadlawon na nanganaog kay nagbilar sa tong-its. Gibinlan siya sa mga hugason.
    “Bantayi nang kan-on ha!” dalikyat na pod ni Isidra. “Naglatagaw na pod nang utok mo. Dukot gani na, ipahabhab gyud nako na nimo hurot”.
    Misaka si Tiya Isidra pagdapit niya alang sa pamahaw. Human nakapanarapo sa kamot nga nagkasabon, wala kini tingog-tingog nga mitangka sa lamesa ug giatubang ang pritong buwad-pinikas, kan-on ug suwa nga kinamunggayang moro-moro.
    Apan wala pa gani siya kasugod paghungit human misunod ug lingcod, mituasik sa iyang dughan paubos ang mga mumho, dahon sa kamunggay ug mga bukog sa buwad gikan sa baba sa iyang tiya. Namalikas kini, mitindog, ug giatubang siya nga hilabihan ang gibating kakurat ug kahadlok.
    “Sakto man na sa bitsin ‘Tya”, ni Chanda pa, nga nag-anam pagdutdot sa bungbong, daw gustong magpatukob sa pligo sa mga kahoy.
    “Animal ka, hapit na ka ma-dalaga dili ka pa kabalo magluto! Pareho lang mo sa imong kaliwatan. Hala, hipusa na! Way lakaw ‘ron ha. Walay naog sa silong!”, daw matanggal iyang dalunggan sa makabungog nga maldisyon sa iyang “tiya”.
    Mitibi iyang mga ngabil. Gipanghipos niya ang mga plato. Sa iyang duha ka aping, nanglumbaanay pagpadailus ang napislat nga mga lusok sa luha.
    Naluoy siya sa iyang kaugalingon. Isumbong ta gyud ka ni Tiyo Dignos, sa iyang hunahuna pa.
    Apan wala na siya kabantay sa pagkibot sa iyang mga ngabil.
    Milagapak sa iyang baba ang gahi nga tsinelas-pambalay ni Isidra. Wala diay kini mikanaog, sukwahi sa iyang gituohan. Didto lang kini sa pultahan, gisipatan siya niadtong gihipos ang lamesa.
    “Ug kinsay gihadlok mo, ako?”. Igo na lang sa pagpusnga-pusnga si Chanda samtang nagsugod na pod ang kitab-kitab sa baba ni Isidra.
    “Nagpalaban ka ‘adtong amigo mong tumo-tumo? Nabuang na gyud tingali ka ba!”. Mingaab ang bata, iyang siyagit luom sa iyang galamhan samtang milukop sa balaay ang piniti sa tsinelas nga miigo sa iyang nagbinhod nang sampot
    Gitawag siya nga maldita sa iyang ina-ina. Kini matag lakaw sa iyang papa sunod buntag.
    Mamat-an niya pila na ka kaadlawon nga maglalis ang pikas kuwarto kay misumbong siya nga nabunalan sa iyang tiya sa miaging hapon.
    Napusposan siya niadtong hapona kay gisuklan niya si Isidra. Gipaak niya ang usa sa mga tudlo niini dihang nasakpan siyang mosibat unta kay moadto sa karaang parke.
    “Naghulat nako si Tiyo Dignos! Moadto lagi ko!”, labihang limbag ni Chanda pagkasakop ni Isidra.
    “Dili lagi ka mahimong molakaw! Maldita ka gyud buanga ka! Saka diri, saka!”, ug giguyod siya pasulod balik sa balay. Gipusposan na pod siya hangtod nakatulog.
    Ang iyang papa wala makamatikod nga labihan ang pakigbugno niya makaadto lang sa parke.
    Human sila magdula sa iyang amigong ginganlan ug Dignos didto sa duyanan sa parke luyo sa munsipyo, mouli siya sa dili pa mokilom-kilom ug wala pa iyang amahan.
    Inig abot sa iyang papa, humot na siya, gikaligoan. Ang likod giburdahan sa mga burot agi sa kusi ug kusnit.
    “Dah, ‘nang anak nimo ay, gipatulog kaganina, ambot milakaw na pod siguro. Nahulog tingali sa tantong pakigdula atong iyang amigo”, lunay nga esplikar ni Isidra dihang nangusisa si Gerson labot sa mga labagha ni Chanda usa ka gabii.
    Nangambot ang babaye pagpangutana sa kapuyo bahin sa amigo sa bata.
    Wala na kini nanukot ug gipalong ang suga sa ilang lawak.

    Sama sa bulkan nga nag-umido si Isidra dihang usa ka hapon lapas na sa alas-4 sa hapon, wala pa mibutho ang Chanda. Nagduda dayon si Isidra nga tua na pod sa kanhi parke nagyampungad ang bata.
    Dili siya ganahan motaak didto tungod gawas sa daghang mga lamok, mingaw ang dapit labi na kay Sabado ug walay opisina sa atbang niining munisipyo.
    Ang iyang mga amiga sa tong-its nakalakbit sa epekto sa lugar ngadto sa bata.
    Kanhi bibo ang parke. Daghan ang mga dulaanan. Dunay padiditan, tuya-tuya ug ang paborito ni Chanda nga duyan kilid sa gilumotan nang hinimo nga linaw.
    Matag hapon, daghang mga bata ang mohapit didto gikan sa eskuwelahan aron magdula. Magdakpanay, magtigso, taguanay sa mga nagpalibot nga bulak sa santan.
    Apan dihang sa kadugay, wala maatiman ang mga puthaw nga padulaan niini tungod sa kakulang sa pondo sa munsipyo, naunhan sa taya ang mga ekipo ug nangadaot.
    Namingaw ang dapit ug bisan ang mga managtrato nga kinaham ang pagdeyt didto nangawala.
    Nakahigayon hinuon ang usa ka kanhi trabhante sa lungsod kinsa apil sa pagpabarog sa parke, nga magyarok ug thiodan kilid sa entrada nga arko dihang nasakpan ang asawa nga gikabit sa iyang silingan.
    Nakahisgot si Isidra ngadto sa iyang mga amiga sa giyawyaw nga amigo ni Chanda usa ka hapon samtang nagbaraha sila sa iyang balay.
    “Mare, wala kaha na-ana imong anak-anak?”, si Tecla, usa sa mga kadula ni Isidra misal-ot, ug nagmustra pa pinaagi sa pagtuyok sa usa sa mga tudlo dapit sa sentido.
    “Na, maayo ‘nuon mare kay haskang badlungona ana”, mibunlot ug usa ka baraha gikan sa gipatong sa lamesa si Isidra ug gisukip sa diha sa iyang kamot.
    Si Tecla, sa seryosong tingog mipadayon. “Bitaw Mare, ani man god. Ang akong Sidoy gikan sa tangkungan luyo sa munsipyo. Pag-agi niya sa karaang duyan, tua ang Chanda. Naglabyog-labyog.”
    “Unya unsa may naa ana?” si Barang, laing sugarol. “Nagduyan man lang kaha?”
    Mikuros ang duha pa nila ka kauban hasta si Isidra. “Bitaw”.
    “Kuan man gud mga mare. Ingon ni Sidoy, walay laing kauban ang bata pero nagyawyaw kini. Nagkibot-kibot ang baba, sa daw dunay kaistorya.”
    Miligid pa ang pipila ka gutlo ug mihagtok na sa alas-5:30 sa hapon. Wala pa gihapon si Chanda. Gibati na sa kabalaka si Isidra. Kaguol dili tungod sa bata. Apan sa kahadlok nga basin singhagan na usab siya ni Gerson kay nasakpang gipasagdan ang anak niini.
    Mamahimong away na pod unya nila ug dili na hinuon siya makapamarayeg sa kapital pantong-its.
    Nakapaminte si Isidra. Misaka sa balay ug nag-ilis.
    “Panuway ni’ng bataa da. Gusto gyud sa maldita nga mag-away mi sa akong bana”, si Isidra pa sa kaugalingon dihang nag-atubang sa salamin kilid sa pultahan sa kuwarto nila ni Gerson.
    Sakpan ta lang ka, guyoron ta gyud kang bataa ka gikan didto, naglungot-lungot si Isidra, ug sa iyang kalagot hapit pa mahagbong sa hagdan sa iyang pagkanaog.
    Kinse minutos na lang ug orasyon na. Inanay nang mibukot ang dulom ug ang kahayag sa palibot anam-anam nga mi-awop. Misugod na usab ug kipat-kipat ang mga suga sa poste ug sa mga balay sa silingan.
    Gisubay ni Isidra ang gamay nga dalan palahos sa sementadong haywey, padulong sa munisipyo. Ilawom sa mga suga sa poste, nga karon misiga na, misubay ang anino ni Isidra, namidpid sa dalan. Wala kaayo nangagi nga mga motor ug pedikab ug gipaspasan ni Isidra ang mga lakang.
    Misulod sa compound sa munsipyo si Isidra. Sa iyang luyo, sa ibabaw, mipahipi sa nipis nga panganod ang taud-taod nang subang sa bulan. Mikisdom ang palibot luyo sa kidlap sa mga suga sa karsada.
    Nabungkag iyang gi-areglar nga buhok ug milabyog pagtayhop sa huyohoy sa gabii. Gihapyod ni Isidra ang wala nga aping ug mipadayon. Nagsugod siya ug subay sa utlanan sa tangkungan.
    Pipila ka mga gutlo, didto na si Isidra sa ganghaan sa parke. Miagi siya ilawom sa arko.
    Sa unahan, pipila ka mga lakang, nakita ni Isidra ang nagbitay nga mga kadena sa duyan.
    Ang takdol migimaw pag-usab ibabaw sa gitay-ang atop sa kanhi munsipyo. Mi-amag ang palibot. Mihagashas ang ilawom sa mga tiil ni Isidra, kanaas sa mga dahong larag nga iyang natamakan.
    Gisangpit niya si Chanda. Agulo sa hangin ang mitubag.
    Mitikang si Isidra. Sa iyang huna-huna, nagliyo-liyo ang kabalaka nga moabot na si Gerson ug wala pa sila ni Chanda sa balay. Luyo sa iyang dughan, nag-ulpot-ulpot ang laing kabalaka, nga samtang siya nagpaduol sa duyan, molabyog ngadto sa kahadlok sa usa nga dili niya matugkad.
    Daw nakalimot siya sa kasilag niya sa bata. Uban sa iyang mga tikang, misuol sama sa ngutngot sa hubag ang kataslak nga kataposan niyang nabati niadtong tali-edad pa niya ang anak-anak.
    Nakapangandoy siya nga duna unta siya’y krusipiho sa bulsa.
    Sa atubangan niya ang duyan. Midali pagsantop sa iyang hunahuna nga atua na sa balay si Chanda ug uban si Gerson.
    Puthaw kini nga pinugngan sa duha ka mga kadena. Uban sa tayhop sa hangin, miigot ang pisi nga puthaw. Inanay milabyog.
    Lagubo ang dughan, mitalikod si Isidra. Sa hunahuna, giaghat ang namugnaw nga mga bagtak nga dad-on na siya sa ila.
    Gialsa sa babaye iyang mga lakang nga nanlad-ok sa huwaw nga tutonlan.
    Miigot pag-usab ang duyan. Ug gibingat.
    Gibira.
    Wala na madungog ni Isidra ang singgaak ug lagubo dihang mihapak sa iyang tangkugo ang puthaw sa labyog sa duyan.

    —-30——

    Nabunturan, Comval—Butuan City
    Nov. 19-Dec. 8, 2006

  14. Bitoy Abad says :

    Mga bay istasmbay o dili… siguro ang labing maayong buhaton ani kinahanglan ma haylo nato and Dep-ed nga magbaton ug alternative curriculum sa matag kurso sa college. Para makapili ang mga studyante sa visayas ug mindanao unsa-on nila pagtu-on ang ilang profesyon, sa ininglis o binisaya?

  15. mindanaw says :

    Uyon ko sa imong gikadugang kaubang Bitoy. Ang maestro-researcher ug ang gi pasidunggang Ateneo propesor nga si Macario Tiu (manunulat siya kauban nako sa http://www.mindanews.com) dunay gi gama nga papel akademiko (academic paper) mahitungod sa maong hisgutanan.

    Tingali pwede humoun sa Dep Ed ug CHED (para sa kolehiyo) nga tun-an jud kining mga suggestion sama sa imong gibatbat sa taas.

    kung makahigayun ko ako tong i-kabit diri sa Kinurisang Binisaya ang sinuwat. Mananghid usa ko.

    Daghang salama!

  16. Jun P says :

    Mga higala,alang sa inyong dugang kasayuran;Nahibawo
    ba mo nga mas daghan ang bisaya kung itandi sa mga
    tagawog o mga taga Luzon?Kana basi sa census.

  17. rico mandin says :

    uyon kaayo ko na musagubang niani na resposibilidad sa pag suwat sa atong kaugalingong pinulungan, bisag dia ko sa lugar sa mga tagawog pero ang akong gibug-aton nagapabilin sa atong bisaya nga sinultian, kung tugutan ko ninyo na magpada ko ug kulom, mahitungod ni sa maayong balita para sa atong pag-adlaw adlaw na pagkaon sa atong kalag ang mga pulong sa dios daghang salamat.

  18. Pependayan says :

    Kaubang James,

    Bisan tuod dugay kadtong imong suwat kabahin sa pulong nga “bay” pero motampo gihapon ko’g gamay. Sa akong pagtuo nga pulong nga “bay” usa ka street lingua kun kinanto nga termino nga buot pasabot “bayaw”. Gihimo ra ni nga mao ra og angga nga “bay” isip shortcut sa bayaw.

    Salamat ug regards,

    Ppndayan

  19. Samuel says :

    Mas masabtan sa kadaghan sa Bukidnon and mantalaang Binisaya kay sa balita nga napatik sa Ininglis.

    Unta dunay mantalaang Binisaya nga lakip ang tibuok Mindanao, dili lang ang Bukidnon, o mga rehiyong Dabaw ug Karaga. Binisaya man and pinulongan sa kadaghanan sa rehiyong Northern Mindanao (Cagayan de Oro), Zamboanga Peninsula (Pagadian), Dabaw (Davao), Karaga (Butuan) ug sa General Santos City.

    Bahin sa “Bay” kaubang James, Ppndaya, ug Waltzib ang akong pagtuo gikan kini sa Binisayang “Sagabay” nga popular kaniadtong mga 1950′s. Ang “Sagabay” buot ipasabaut, kauban o “partner” sa iningles.

  20. Elsie B. Jabagjorian says :

    Nalipay ko og dako nga dunay manunulat og Binisaya. Kung dili ni nimo ipadayon ang atong sunltihan mapanas. Dili ka maglisod og himo niini. Lisod lang kong walay mo suporta. Mag kinahanglan gayod nga dunay mga Pilipino nga mga Bisaya mo suporta niini aron ikaw maka barog. Ganahan ko magbasa sa Binisaya aron dili nato malimtam ang atong pinulungan. Ako usa ka Butuanon. Malipay sab ko nga dunay mga Binutwanon.

    Ang ESTAMBAY maayo ni nga topic kay ang halos mga ulitawong mga bag-ong graduate sa high school og college nga walay ma sudlan nga trabaho ang tawag nila ay “ESTAMBAY SA TARON” Dili angay kaminusan tungod kay lisod ang panginabuhi sa Pilipinas. Ang mga babaye arang-arang kay maka langyaw og dali tungod sa pag pa Domestic Helper sa kalain-lain nga nasod. Ug ang babaye dili maka estambay sa karsada kay dili man maayo tan-awon…

    Maayo kaayo ni nga ediya. Hinaut nga ma saksispol ka sa imong pagka manunulat.

    Taga Butuan

    Elsie

  21. Malou says :

    Maayo kane mga balitaa Malipayon me nga naa pay naghatag ug importansya ayaw mo kabalaka kay daghan man mosuporta ane aku gusto ko ane mga puloa binisaya kay halos nwla naman gud atong pagkabisaya murag na cya na simple uban tao dli na gani kasabot ug nilaom nga binisaya malipay sad ko ug basa basa ane kay para sad mkatagbo na sad ko lalom na binisaya.daghn na mga tao dli na kau mogamit sa ilahang linguahe. peru kita mga tga mindanao mga book og genius sad ta kay kabalo ta magbinisaya kabalo sad ta tagalog ug english kanang mga tgalog looy dli kasabot sa binisaya hehe looy! libakon ra nato. salamat sa paghigugma sa atong mahal na linguahe.padayon ug ayoayo dha.

    Malou:) Vancouver WA USA

  22. pong pong says :

    Padayon pag us-wag Mindanaw..dako kaayo nakong pasalamat nga akong na agi an kining blag. Nia ko karon dinhi sa hinugpong nasud sa amerika, nanimpalad, tungod kay pobre man. dako kaayo ni nga tabang nako sa kamingaw kay aron sab akong ma salmot ang akong gamay nga mga istorya dinhi sa nasud sa amerika…

    mabuhay kamong tanan….

  23. gabrielle says :

    nindot gyud paminawon ang pinulungang bisaya ilabina na sa pagpanaghisgot hisgot sa mga butang nga dunay kalabutan sa tong inadlaw adlaw nga mga buluhaton..mas daling masabtan ug dali sab magkasinabot… duna koy mga nahimatikdang mga ginikanan nga naningkamot gayud og gamit sa pinulungang tagalog ilabina sa pagpakig estorya sa ilang mga anak aron kuno dili maglisud og pakigsandurot ngadto sa eskwelahan …apan subo paminawon nga balikwaot na man hinoon paminawon kay gisagol man ang tagalog ug bisaya sama sa: anak anong oras man ang pasok ninyo sa school? (bisloglish) ambot lang kon unsa inyo tan-aw, mas maayo pang ibisaya na lang gayud ang panaghisgot kay tan-aw ko malibog hinoon ag bata niini.. makaingon ang bata niana og tagalog gihapon kadtong mga expression sama sa “man” o “gan”i nga ipapil sa pagestorya…

    Padayon!

  24. deno japitana says :

    grabe.. tinood kayod ka na… lami pa gayud maminawon ang mga pinulungang bisaya. bisan nag iskwela ko sa usa ka catholic scholl nga gi require me ipa istorya ginamit ang inglis da best gihapon ang bisay para sa amoa…

  25. Laarni says :

    Maayong adlaw sa tanan! Nalingaw ko ug basa sa inyong mga “blags” hehehe! Panalanginan kamo sa Dios!

    Ang inyong higala,
    Laarni

  26. Joy says :

    Maayong hapon sa inyong tanan. Ako si Joy, gipanganak ug nagdako sa Davao City, pero ania na ko karon sa California nagpuyo.
    Nahimuot ko sa imong terminology na ….”bisloglish”.
    Bitaw tama man pud ang imong opinion nga ang maga kabataan saksak sinagul ang linguahe.
    Kadtong sa Davao pa ko nagpuyo, ang language o dialect common sa among pamilya ug mga higala kay English, Tagalog, Bisaya ug Chinese. Siyempre, naa sab ginagmay nga Espanol.
    Karong nagka-edad na ako ug naa sa California nagpuyo, mas na appreciate (? in bisaya?) nako ang atong Pilipino Language ug dialects.
    Anaa bay eskwelahan karon sa Davao City nga nagatudlo ug dialects, hilabi na ang Dabawenyo? Kay kong maka-uli ko diha, mag crash course gayud ko. Gusto nako maging “fluent” sa Bisaya sama sa akong “English”.
    Salamat sa inpomasyon mga mahatag nimo.

  27. rheajane says :

    “KADAYAWAN 2007″

    “kitang mga dabawenyos” karong muabutay nga mga adlaw mahitabo na pud ang kadayawan sa dabaw, ginahatagan jud og dakong pag tagad sa mga katawhan hilabi na jud ang atong mayor aron maipakita sa tibook nasud kung usa ka nindot ang kadayawan nga dinhi lang jud sa dakbayan sa dabaw mahitabo, dinhi nato makita ang nagkalain-laing mga tribo, paaway og kabayo, hiyas ng kadayawan, floral float parade og ang dili mawala sa tanan ang indak-indak sa kadalanan nga ginapagarbo jud sa dabaw sa mga turista ang nagkalain-laing palabas nga dinhi lang jud masaksihan. Maipakita sa mga katawhan ang atong dako nga papel aron magsilbi gihapon ang dabaw nga isa sa maayong laagan, malimpyo, og ginadayo jud ang dabaw sa mga turista. Dako ang akong pagpasalamat sa atong mayor nga si rodrigo duterte kay tungod maayo ang iyahang pagdala og dako ang iyahang natabang aron mag asenso pa sa sunod ang dakbayan sa dabaw. Ang iyahang mga programa para sa katawhan isa lamang ini ka dako na pagpasalamat sa iyaha og dali lang siya maduulan hilabi na jud sa mga taong kabus.Magpabilin gihapon ang “NAGKAHIUSANG DABAWENYO”

    rhea jane L. Caldoza

  28. rheajane says :

    Posted: Tue Aug 07, 2007 11:39 pm Post subject: LALAKI DI MAPAGKAKATIWALAAN

    ——————————————————————————–

    unang hakbang nila’y paaamuhin ka
    bigyan ng rosas, tsokolate at iba pa
    nagbabait-baitan pagkaharap ka
    plano kasing ligawan ka

    kay sarap pakinggan ng mga salita nila
    di mo lang alam palipad hangin lang pala
    tumalikod kay tinatawan ka
    pakipot pa raw kahit halata na

    kinukulit ka hanggang masagot mo na
    susuyuin, susunduin kahit saan ka man magpunta
    ang bait niya bulong mo pa
    di mo lang alam paipik lang pala

    tanong niya isang araw oh! ssagutin mo na ba ako?
    ikaw naman itong uto-uto sige na nga I LOve YOU TOO
    sa umpisa parang iisa ang bituka
    holding hands while walking, kissing sometimes while talking

    akala niyo walang ending pagsabihan mong huwag magbisyo
    sagot nito yes! darling I promise to you
    pagwala ka na sabi nito anong paki niya asawa ba niya ako?

    goodboy siya sabi ng friend niya loving, caring add pa nila
    hayaan niyo friend inuman tayo mamaya
    ano kaya ang dahilan kung bakit kay daling nawala ang kabaitan
    at hindi naglaon naisipan niyang putulin ang inyong relasyon

    masakit man sa iyo happy naman ang gago
    at doon mo naisip na ang iyong ginawa
    ay isang napakalaking katangahan at iyong nalaman
    lalaki di mapagkakatiwalaan

    rhea jane L. Caldoza
    _________________
    rheajane

    this poem is all about my experience in my past relationship. I admit the fact that he’s not meant for me. guys out there what
    can you say that poem? any comments?

  29. mindanaw says :

    Hehe. Rhea salamat sa imong paghapit. Pero pang Binisaya ni ha. Pagpost sa imong binisaya nga tula. Salamat

  30. Rommel SG says :

    Himuot ko kaayo nag-basa sa mga nagkalain-laing istorya dinhi sa Blag Istambay Mindanao. Ako na natawo sa Mindanao mapasirgabohon kayo ko sa atong sinultiang bisaya. Sa pagkakaron naa ko diri sa Riyadh,Saudi Arabia ug halos sa akong mga barkada diri mga bisaya. Ang uban taga-Davao, Iligan, Ozamiz, Pagadian, Cagayan de Oro ug uban pang mga lugar sa Mindanao. Kung magkatapok na ang mga barkada mugawas gyud dayon ang sinultiaang bisaya. Nindot kaayo ang pamati namo diri burag naa ra mi sa Mindanao. Usahay ako ka istorya na tagalog matubag nako ug bisaya…syempre ani gyud ang BISAYANG DAKO!

  31. rheajane says :

    ahhh ookkk poh…nkasabot ko… cge sa sunod mag butang lang ko og mga tula nga bisaya….para sa imuha….mindanaw

    rhe@j@ne…..

  32. rheajane says :

    gudmorning sa tanan…. nhuman na jud ang kadayawan sa dabaw pero may ndunggan na pud ko nga balita nga ang park sa davao a formerly PTA grounds hatagan og bag-o nga pangalan……
    Para sa akoa ang nindut kay ” DAVAO’s LANDMARK” kay tungod dili lng siya usa ka park kundi isa pud siya sa atraksyon sa mga tao, dili lng ingon nga park lng jud siya…. makakita ka og daghan kaau nga mga sculpture nga nagkalain-lain ang mga porma…. mpasigarbo jud ang bag-o nga parke sa dabaw og ang pagiging universal pud sa porma sa parke….og dako jud ang pasalamat sa nag disinyo og mga potrait og statue nga si KUBLAI…..
    unta maka abot ang akong comments didto sa pa contest nila nga “name the park”…..

    rhe@j@ne……

  33. mindanaw says :

    @ Rhea, pagpadala og salmot didto sa kontis uy. Maayo man nang mosalmut aron gyud baskog. :)

    @sa tanan, hinaut matagaan nako panahon ang akong bag-ong blog nga binisaya. Barangay Mindanao.

    Apan nabantayan nako nga kining Blag dinhi naka tagbo na og nagkalain-laing bisita.

    Salamat sa inyong paghapit!

    Balik – balik!

    -Istambay sa Mindanao

  34. rheajane says :

    @mindanaw….unta gani pero sa kaulaw nako murag dili man nko kaya oi…. ah cge lang….hapi nko kay tungod aning mga blog nko atleast naa pud diay nka aprec8….
    mwaaahhh…

  35. ROCK says :

    Mga halangdon, diri sa among hagip-ot apan hamugaway nga syudad sa Dipolog duna pay pipila ka mga mantala-an nga binisaya labi na ang headline…

  36. tisoy says :

    maayo kaayo ang mga plano ninyo kay makahatag kanato ug kadasig para mabansay ang atong kaugalingong pinolungan kay murag gakalimtan na natong ang tanan ug hinaut ko nga sa sunod kanang naa poy mga bunga nga balita para bisag layo mi sa among mga mahal sa kinabuhi pero makahinuklog gyud mi nga naa mi mga binilin diha sa among lugar sa pilipinas kay usahay malimtan namo nga naa mi mga mahal sa kinabuhi diha ug mao na ang hinungdan usahay nga ang uban naa na mga ikaduha nga pinalangga heheee pero dili tanan ang uban tiolaw tilaw lang sa lain nga putahe mga igsoon salamat ug padayon…..

  37. Denise says :

    NOVEMBER 2007

    PRESS RELEASE

    HON. NERI BARTE
    BOARD MEMBER/FIRST DISTRICT
    COMPOSTELA VALLEY PROVINCE

    To our dear friends in the broadcast and print media, health and blessings from the Lord!

    In the last weeks, my name has been on the news because of the so-called complain hurled against me by Mr. Roel Sembrano, a supposed broadcaster and announcer of a local radio station in our hometown, Compostela, ComVal Province.

    With this open letter I want to address the issue on various fronts. First, I am well aware that media practitioners have to follow certain norms and ethics in broadcasting. Media practitioners are supposed to unveil the truth by taking all sides of the story, and NOT create intrigues and stories instead.

    Roel Sembrano never took my side to the allegations that he wantonly broadcasted over the radio. His pronouncements on radio were all brazen lies and intrigues. People in Compostela valley and in Compostela municipality in particular are aware that Sembrano is not a broadcaster that reports objective truths, issues and events, but a media practitioner who is under the wings, caprices and influences of some local politicians, immoral and corrupt, who are all out to destroy my reputation as a civil servant and critique of excesses of other politicians. People of Compostela can attest that Sembrano did nothing in order to report the truth.

    If Sembrano is after the reporting of truth, my office in the Provincial capitol is always open for him to visit me and discuss issues that were hurled against me. If Sembrano is after the truth for people of Compostela to know, he should have reported the unabated killings in our town and the rampant proliferation of illegal drugs that confronts Compostela, instead of maligning my reputation as a politician who never have any record of immorality. I am known to be the defender of truth, the oppressed and the poor.

    Secondly, I am aware that media practice should be balance and fair. It pains me that I was condemned and subjected to the judgment not out of justice and balance that media suppose to represent, but in the bar of public opinion. This is what Sembrano actually did when he never take my side in the allegations that I suppose to have committed.

    Fairness and balance is never a practice of Mr. Sembrano for he maligned a reputation without establishing solid facts to support his allegations. My record as a politician is open for public scrutiny, but what Sembrano did is not to report the truth; balance and fairly, but simply to accuse me of things I never have committed. His brazen lies is manifested in his claim that he criticizes me because I sided with someone who run against his friend and mentor in the last barangay election. It was a public knowledge to the people of Compostela that it was he, Roel Sembrano who campaigned and trumpeted a certain candidate to whom he work with and he allows himself to be used as a demolition man by a local politician instead of being a broadcaster for truth and transparency.

    Thirdly, I have to make it clear that it was not this barangay election issue that enraged my family, but the brazen lies that Sembrano tells on the radio. He accused me on air of non-performance of my duty as a duly constituted and elected public official. It was not because I campaigned for a local candidate that he maligned my reputation but issues that attacks, not my political works and achievements but personal ones that go beyond the realm of truthful and balanced broadcasting. To say it straight, Roel Sembrano is a blatant liar.

    Lastly, I want to make it clear that I did not attack him! It was my wife and daughter who come to him in order to confront him of the lies he uttered on air. I only followed to stop them. My daughter, a graduating MassCom student of the Ateneo de Davao University was the one very enraged for she knew that what Sembrano did on air was a blatant violation of the code of ethics of the broadcast media. Emotions were high and people of Compostela could attest that my wife and daughter were entitled to their anger because what was said against her father and husband were all but lies and empty accusations. I will not condemn my wife and daughter, for what they did were clear expressions of disgust brought about by moral bankruptcy and media malpractice that Sembrano did to me.

    I wish to end this long tract with an appeal to the people of the broadcast and written media. I am a politician and in the last two decades of my political life I always am a voice in the wilderness for I stood against immorality, exploitation and excesses committed by the ruling powerful politicians. Despite all of this, and despite all the efforts of destroying me, including the use of Sembrano’s radio program through the lies and intrigues that he sowed on air, the people of ComVal voted me.

    I hope to be given a fair share in the bars of public opinion where my side will be heard and asked for, for like anyone in the media I am also for truth and justice. I appeal that stories being written and broadcast must carry all the time, the two sides of the coin, the opposing views of the stories told, so that truth shall come out. I appeal to media people to report only the truth and not allow themselves to be used as speaking parrots and puppets of people who are immoral and corrupt for it will deprive the unveiling of the truth.

    As the bible says, Only the Truth shall set us free… So is my wish for those who are out to destroy and malign me. In the end, it is the people and God who will judge us.

  38. ale says :

    HELLOOOOOOO, much I’m trying to develop a blog newspaper in which the articles are written by blogger WordPress (or to limit if you do not have time can I you myself when an article by your blog and they to your blog…).
    The blog newspaper was born with the intention to give greater visibility to your blog and the people who search the Web to find articles of greater quality in a single place (having regard to the thousands of blog born every day…). If you go exchange links with blog newspaper contact me as well. I thank you advance and to http://www.giornale.fm soon

  39. Jonah Tanzo-Corbitt says :

    Kumusta mga kaigsoonan sa Mindanao labina diha sa Bukidnon, my home, sweet home.

    Kadtong didto ko nagpuyo sa una sa Sampalok, MLA. Whenever, nga naa ko mahimamat nga taga Maynila kon ila ko mahibaw-an nga ako taga-Mindanao—they usually ask me, “oy, ano, Muslim ka ba?” Unya, akong tubag–”Oo, usa ako sa Mora nga Prinsesa didto sa among darohan”

    Why do people ask stupid questions? Seguro nalaktawan nila ang subject sa Social Studies when they were in Third Grade–that Mindanao is a well-diverse population nga naay, Bol-anon, Ilonggos, Cebuano, Ilokano, Tagawog, ug uban nga tawo nga dili ingon nato.

    When I met some Pinay and Pinoy folks in CA, some of them will ask, “Paano ka nakapunta dito?” considering I’m a native of Kibawe,—normally, i would say-ay kumare, pwerte nako ug langoy from Mindanao to San Diego, CA. Daghan salamat dinhi sa kinurisan nga Binisaya.

    Jonah Tanzo-Corbitt
    Alumni Western Washington University

  40. gLoRiA CaLdOzA AcUiN says :

    hello maayo jud kaayo ang link nga inyong gibuhat para pod makaamgo ang mga katawhan sa mga dili maayo nilang gibuhatan………….PADAYON…………….

    Gloria Caldoza Acuin

    Netherlands

  41. bariles says :

    Hi Walter!

    I need to email to you something about the 2nd Mindanao Bloggers Summit which requires your most urgent reply. :)

    Where do I send it? Can you just email me first at bariles (at) gensantos (dot) com?

    Daghang salamat sir.

    Ayo-ayo! :)

  42. Jessie Lagahit says :

    Salamat nga nagkadaghan na ang inrtresado sa binisaya nga pinulungan. Hinaut nga magkadaghan usab ang magka-interes sa pagbasa sa mga mantalaang binisya kay dinhi aton masabtan ang nagkadaiyang isyu sa katilingban nga atong gipuy-an aron mas mahimong epektibo ang kumyunikasyon og pagpaabot sa atong mga ideya nga magamit paghatag pagtagad sa nagkadaiayng problema sa sosyudad.

    Jeslag, sa Lantawan daily news sa Davao City

    Salamat og ayo ayo sa tanan

  43. rheajane says :

    to: gloria caldoza acuin

    hi im rhea jane caldoza, from davao city…. maybe wer relatives but we dont know yet if we are…. my family living here in davao city….. may i know u pls? try to contct me here… 09187384792 or 09058074978….. thnx…..

  44. romeo g madronero says :

    Migong Walter,

    03 Apr ’09 – This’ my first time to do interactive with blog. I like your spot “mga kinurisang binisaya”. I was surfing Mindanao after becoming tired with my encounters with “Illuminati” and other conspiracy sites. I landed in your spot nga wa tuyua. Then I saw the name Jonah Tanzo-Corbitt. I was taken aback because the name is so familiar to me. Jonah is a good friend of mine. She went to America together with her 2 brothers back in 1976 and stayed there ever since. At this juncture, I will talk directly to Jonah. Jo, kumusta ka na. It’s been a long time that the intervening silence seemed infinite. Nonetheless, our paths will cross once more. But this time it would be more responsible and through the savvy of the Net. I have always valued your friendship with great respect. It will remain that way. I wish I could correspond with you more from hereon. My email address is romeomadronero@yahoo.com. Regards to the family.

    Boy Madronero

  45. romeo g madronero says :

    Migong Walter,

    I like your definition of PGMA in your blogsite “Bukidnon Our Home”. I share with your thoughts. I really hate “kawatans” like her and her cohorts. I’m not surprised at all by your political temperament because you’re a Gali. I was also born in Phillips, Buk (60 yrs ago). I left the province in 1973 to join the Philippine Marine Corps. I was still there when I first joined the voting populace. I was for Marcos. Most Gali’s then were for him, in fact, the entire Mindanao at that. Over the years, with RP’s changing political climate, I have silently remained a Marcosian. I believe many Gali’s are of that genre. Ang tono ay oposisyon. Si MZubiri, maayo ba na siya? Dili ma na siya Gali kay di ma na siya Bisaya kundi Ilongo. Mora na siyag paturista da. He’s a global warming forwarder and that and that makes him a globalist. Marcos fought the globalist alone. We didn’t realized it. Globalists dislikes the concept of the common good. Well, I may have become too verbose already even at the risk of getting people’s antipathy which may include you. Before I’ll break, I have to tell you that your ISTAMBAY site is probably more compellingly effective. At first it sounds/looks ordinary. But it has a profound impact that emanates from the peculiarity of the title. On my succeeding visits, I just feel the impact. It is more Bukidnon-sounding, at least this early, but you can have more greenbelts later on for the Mindanao aura. Kaya break na muna ako.

    Boy Madronero or Romad

  46. nikko says :

    bisaya man ko, kaya lang di pod nako maiwasan nga masagulan ug tagalog ang akong pinulungan..

    pero naa pod ko ubang bisaya nga pulong nga dili nako masabtan.. :)

    ayon! padayon sa nasugdan..

    good to hear na maraming bloggers din from Mindanao.. :)

  47. nikko says :

    i started blogging since february pero hindi ako aktibo sa unang buwan..

    pero hanggang naging paminsan-minsan nadadalaw ko naman ung site ko.. ;)

    minsan may post minsan naman wala… :)

  48. Tatiana Sanduan says :

    Agoy, kumusta kamo diha mga pare ug mare diha. Nindot baya paminawon ang atong sinultian. Kon ako usahay magtinagawog kay naa man say mga tagawog kuno nga akong mahimamat unya ila dayon kong mamatikdan nga ako gayod bisaya kay akong tagawog gahi kuno paminawon. Ingon dayon nako–/so wat ip ay hab a Bisayan aksent? /I’m a full-blooded “MINDANAWAYAN” who speaks fluently in Bisaya and very proud of my dialect.
    Well, dinhi na lang sa ko kutob kay katulgon na ko. Have to get up early for work you know.

  49. romad49 says :

    Bay walter, kinsa si tallano?

  50. Bert says :

    Nalipay gyud ko aning panahona nga duna diay daghan naninguha sa pagpalambo sa pinulungang binisaya. Mao man ni ang akong namat-an nga pinulungan sa diha pa mi sa Quezon Bukidnon, ug hangtud karon nga nia na mi dinhi sa Lanao del Norte. Di ko hanas mosulat apan ganahan ko mobasa ug binisaya. Salamat gyud.

  51. Tatiana Sanduan says :

    Bert, kumusta ka diha sa Lanao del Norte?

    Kumusta ang panahon diha. Wala pa ko nakaanha sa Lanao del Norte. Unsa ang maayo nga trabaho dinha sa inyo.
    Lain pay ato, nakaila ka ba kang Helen Gonzales nga taga Quezon, bukidnon?

  52. Caparal Lea says :

    maupay nga adlaw sa iyo nga tanan, nalipay ak san iyo mga minsahi pagbasa, dko nga salamat….. bisan ak usa nga waray non nkasabot ak san iyo nga minsahi…….malipayon nga adlaw sa iyo nga tanan.

  53. liam says :

    kinsay gusto mag laag2? tapok2 ta ninyo, mga taga davao lang… kinsay gusto mag travel ang see the nature?

  54. Ursula Lopez says :

    Hoy, romad kumusta na? Unsay mga balita diha

  55. Jarrod Shields says :

    Hello thanks interesting
    Boutique spéciale sextoys comparatif boutique coquine en ligne, articles coquins et sexy
    en ligne

    Sexeshop sextoys

  56. Consumer Sales says :

    I’ve read several just right stuff here. Certainly value bookmarking for revisiting. I wonder how so much effort you place to create this sort of fantastic informative website.

  57. ruhlarbizigorurmu says :

    Your blog is one of the most beneficial blogs I’ve ever read.I’ll absolutely come back again.

  58. bilincaltimesajlar says :

    I wanted to take the plunge into to start my blog one year ago. Meanwhile I kept going on searching other blogs. During that time, I came across with your blog and made use of it a lot.Thanks.

  59. akildefteri says :

    I can’t imagine a better way of putting these thoughts into sentences. Easy to follow! And elegant, too.

Trackbacks / Pingbacks

  1. Hain taman ang Binisaya? « BISDAKJUD ONLINE - June 27, 2007

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: